Yazı Detayı
28 Temmuz 2021 - Çarşamba 09:09 Bu yazı 449 kez okundu
 
Blokzincir ve Sağlık
Dr. Berna ILGIN / Aile Hekimliği Uzmanı
 
 

“Blokzincir” şifrelenmiş işlem takibi sağlayan bir dağıtım veri tabanı olarak bilinmekte ve yeni bir internet türünün omurgası olduğu iddia edilmektedir (Bitcoin nedir, 2020, http://www.bitcoinnedir.com.) Blokzincir teknolojisini anlatabilmek için eğer kayıt tutma sisteminden bir benzetme yapmamız gerekirse diyebiliriz ki, tarihsel kayıt tutmada ilk olarak kaydın tek bir kopyasına sahiptik, daha sonra bu kaydı birkaç bilgisayara dağıttık, daha sonra kaydın pek çok kopyasını pek çok bilgisayara dağıttık, nihayet maliyetlerin ciddi bir şekilde düşmesiyle her bilgisayar işlemin bir kaydını tutacak hale geldi. İşte bu son aşama aslında temel itibariyle Blokzincir olarak adlandırılan yapıdır. Yani verinin tüm bilgisayarlara dağıtılması sürecidir. Don ve Tepscott (2015)’a göre “Blokzincir yalnızca finansal işlemleri değil hemen hemen her şeyin değerini kaydedecek şekilde programlanabilen ekonomik işlemlerin bozulmaz bir sayısal defteridir” (2015, The Dijital Economy).

 

 

Bu tanıma göre ekonomik bir kayıt sistemidir. Ian Khan için ise (2020) “ Devrim niteliğinde olan Blokzincir herkese hesap verilebilir kılmak için bir mekanizmadır” der. Buna göre artık, insan/makine hataları veya tarafların izni dışında yapılan işlemler yoktur. Blokzincir’in en güçlü yanı bir işlemin geçerliliğini yalnızca ana bir kayıtta değil, bağlı bir dağıtılmış kayıt defteri sisteminde kaydederek garanti altına almış olmasıdır. (2020, How ready is your organization for the future?) Daha ilginç bir yaklaşım ise 2016’da Larry Summers’dan gelmiştir. Summers’a göre (2016) “Blokzincir teknolojisinin icat edilme nedeni olan Bitcoin ve Fax makinesinin sahip olduğu karakter aynıdır. Tek bir fax makinesi kapı önüdür. Herkesin fax makinesinin olduğu dünya ise Blokzincir’li dünyadır.”


COVID-19 küresel salgınıyla mücadeleyle devam edildiği, gerçek ve doğru bilgiye ulaşmaya çalıştığımız bu günlerde Blokzincir teknolojisi yardımıyla doğru, sağlıklı ve temiz haberlere ulaşmanın önündeki engelleri aşmaya çalışabiliriz. Hastalığın takip edilmesi ve verilerin izlenebilmesi için sürekli güncellenen bir veri tabanı oluşturulması salgınla mücadelede çok faydalı olacaktır. Bu güncellenmiş bilgilere dayanarak hükümetler ve sağlık kuruluşları, son durumu takip edebileceklerinden, gecikmeleri veya salgının yayılmasını engelleyebileceklerdir.

 

Veri toplamada ve güncellemedeki bu destek Blokzincir teknolojisiyle verilerin güvenli bir şekilde tutulmasına da olanak sağlayacağından kişisel bilgilerin korunmasına da imkan tanıyacaktır. Koronavirüse yakalanmış hastaların kişisel bilgilerine bir zarar gelmeden hastalık belirtileri, uygulanan tedaviler, ilaçlar, takip edilebilecektir. Tıbbi Tedarik Zinciri Blokzincir’in kullanılmasıyla ilaç ve yiyecek gibi temel ihtiyaçları gecikmeden ve en etkin şekilde ulaşması gereken yerlere ulaştırabilecek ve takip sürecini hatasız gerçekleştirebilecektir. Blokzincir platformlarından Alipay, Çin’de tıbbi tedarikçilerin arz ve taleplerini en hızlı bir biçimde yönetmiştir. Buna benzer platformlar her ülkede kurulmalı ve salgınla mücadelede başarı oranını artırmalıdır. Gene Blokzincir teknolojisi salgınla mücadelede gerekli olan maddi desteği en doğru noktalara iletebilmek için bağış yapma platformlarında etkin olarak kullanılabilirler. Salgınla mücadelede tüm bu alanlarda Blokzincir teknolojisi kullanılabilecekken kullanılmaması önünde yatan engeller vardır. Örneğin; düzenleyici rolde olan hukuksal alt yapının oluşturulması, yasal engellerin ortadan kaldırılması, hukuksal çerçevenin devlet ve STK’lar tarafından çizilmesi gerekmektedir. Neyin yasal ve neyin yasal olmadığı bilinmeden oluşurulacak bir platform sonradan problemlere gebe olabilir. Kişilerin özel bilgilerinin konrunması meselesi de son derece önemli bir konudur. Bu Blokzincir teknolojisi ile sağlansa da sistemi haklayanlardan tamamıyla korunmuş olmalıdır. Hasta bilgilerinin yanlış ellere geçmesi güvenliği ihlal edeceğinden bu güvenliği sağlayacak tüm teknolojik, yasal ve sosyal düzenlemelerin yapılması şarttır. Bir başka konu da COVID-19 ile ilgili tek vücut olmuş bir veri setinin eksikliğidir. Bulaşma vakalarının, tıbbi tedarik zincirindeki statüler, etkilenen bölgeler gibi konularda tek bir veri setinin olması ve sürekli bunun güncellenmesi daha da hızlı ve doğru bir müdahaleye imkân tanıyacaktır. Bütün bu nedenlerden dolayı da gelecekte geliştirilmiş ve optimize olmuş bir Blokzincir teknolojisine ihtiyaç duymaktayız. Basit ve kolay kullanıma imkân tanıyacak; gecikmelere neden olmadan ve güvenliğimizi tehdit etmeden bilgileri depolayacak; sınırların belirlenmesi için yasal düzenlemeler ile ilgili alt yapısı hazırlanacak ve daha farklı gelişmiş teknolojilerden de yararlanabilecek bir Blokzincir teknolojisi COVID-19 gibi bir küresel salgınla mücadelede elimizi kuvvetlendirecektir.


https://cdn.istanbul.edu.tr/file/JTA6CLJ8T5/3DC21E94B6774F4CA3AD3066E294D6A6

 

 
Etiketler: Dr. Berna Ilgın, makale, COVİD-1, sağlık,
Yorumlar
Haber Yazılımı