Yazı Detayı
10 Haziran 2021 - Perşembe 23:57 Bu yazı 413 kez okundu
 
Kripto Para ve Sağlık
Dr. Berna ILGIN / Aile Hekimliği Uzmanı
 
 
Kriptopara madenciliği, en temel tanımıyla, özel yazılım ve donanımlara sahip cihazların, karmaşık problemleri çözerek kriptopara transfer işlemlerini onaylaması ve bunun sonucunda yeni üretilen kriptopara ile ödüllendirilmesidir. Teoride bir bilgisayar ve interneti olan herkes madencilik yapabilmektedir. Cüzdanlar arasında yapılan transferler, çoğu blok zincirinde onaylanmadan önce işlem havuzuna aktarılır. İşlemler bir araya getirilerek bir blok oluşturulur ve ağa bağlı cihazlar tarafından doğrulanarak onaylandıktan sonra blok zincirine yazılır. Kriptopara madencileri, transfer işlemlerini doğrular, onaylar ve blok zincirinin bir kopyasını saklar. 
Bu anlatılan işlemler ciddi bir enerji tüketiminde ve bilgisayar başında geçirilen zamanda artış demek. 
Konuyla ilgili enerji tüketimine göz atacak olursak:
 
 Cambridge Alternatif Finans Merkezi'nden derlenen verilere göre, 45 milyon nüfuslu Arjantin'in yıllık elektrik tüketimi 121 teravatsaat olarak hesaplandı.
 Yaklaşık 10 milyon nüfusa sahip Birleşik Arap Emirlikleri'nin yıllık elektrik tüketimi ise 113,2 teravatsaat olarak kaydedildi. 
 Buna göre Bitcoin, yıllık 121,05 teravatsaat elektrik kullanımıyla söz konusu iki ülkeyi de geride bıraktı.
 Ülkelerle yapılan elektrik harcama sıralamasında ise Bitcoin'in hemen önünde 122,20 teravatsaat ile Norveç ve 133,20 teravatsaat ile Ukrayna bulunuyor.
 
TEİAŞ verilerine göre Türkiye'de geçen yıl 305,4 teravatsaat tüketildi. Bu hesaplamaya göre, Bitcoin için tüketilen yıllık elektrik Türkiye'nin yıllık tüketiminin yüzde 40'ına denk geliyor.
 
 Sadece tek bir işlem bile, bir ailenin bir haftalık ihtiyacı kadar enerji gerektirirken, günde yaklaşık 300.000 işlem yapılıyor. Bu enerji ihtiyacı sıklıkla fosil yakıt gerektiren enerji kaynaklarından sağlandığından, hava ve su kirleniyor, sera gazı salınımı ile küresel ısınma artıyor, bu da iklim değişikliğine sebebiyet veriliyor. Küresel iklim değişikliğine bağlı olarak çeşitli sağlık sorunları, doğrudan veya dolaylı olarak insanları etkiliyor. Ekvatordan kutuplara hava ve iklim insan yaşamını direk ya da dolaylı etkileyen bir güce sahip. 1990’lı yıllarda 600 000 den fazla insan meteorolojik kaynaklı doğal afetler yüzünden hayatını kaybetti, olayların 95’i gelişmekte olan ülkelerde görüldü. Keskin kısa süreli sıcaklık değişimlerinde kalp ve solunum hastalıklarına bağlı ölüm oranları artarken, küresel sıcaklıkları yükselmesi, hava kaynaklı partiküllerin (insan kaynaklı ya da doğal) mevsimsel dağılımını ve etkisini arttırıyor. Örneğin polenler astım hastalığını tetikliyor. 300 milyon insanın astım rahatsızlığı bulunuyor. Önlem alınmadığı takdirde gelecek 10 yılda astımdan ölenlerde 20 artış olacağı bekleniyor. 
 
Denizlerin yükselmesi, küresel ısınmanın diğer bir sonucu. Sahillerdeki sel riskinin yükselmesi nüfusun yer değiştirmesine neden olurken yağış rejimlerindeki değişiklikler, taze su kaynaklarını etkiliyor. Küresel anlamda her 10 kişiden dördü su kıtlığı çekiyor. Su noksanlığı ve azlığı hijyen ve sağlık problemlerine neden oluyor. İshal risklerinin artmasından dolayı her yıl yaklaşık 1,8 milyon insan hayatını kaybediyor. Su kıtlığı beraberinde büyük göçleri de getiririyor. Göçlerin genellikle su kaynaklarına yakın alanlara olmasından dolayı su kaynakları daha çok kirleniyor ve hastalıklara neden oluyor: ishal, sıtma vb. Yetersiz beslenme her yıl milyonlarca insanın ölümüne neden olmaktadır. Yetersiz beslenme ile sıtma, ishal ve solunum hastalıkları birleştiğinde sonuç daha da hassas hale gelmektedir. Sıcaklığın yükselmesi yağışları etkilemekte, sonuçta birçok gelişmekte olan tropiklerdeki ülkelerde tahıl üretimi de değiştirmektedir. Sera gazları emisyonunun azaltılması iklim değişikliğinin sağlık üzerine etkisini azaltması açısından olumlu bir durumdur. 
 
Kripto para madenciliğine bağlı bilgisayar başında geçirilen zamanda artış beraberinde hareketsizliği ve hatta yanlış beslenmeyi, borsaları takibe bağlı uykusuzluğu getiriyor olabilir. İnsan sağlığı için hareket, doğru beslenme ve uyku önemlidir.
Andrew L. Goodkind, Benjamin A. Jones⁎ , Robert P. Berrens (University of New Mexico, Albuquerque, NM, United States) yaptıkları çalışmada önde gelen dört kripto para biriminin (Bitcoin, Ethereum, Litecoin, Monero) madenciliği için önceden hesaplanmış enerji kullanım modellerini genişleterek, madeni para başına ekonomik zararın ne olduğunu hesaplamışlar. Sonuçlarını şöyle ifade ediyorlar “ABD ve Çin’de enerji tüketim artışına bağlı hava kirliliği emisyonları ve buna bağlı insan ölümleri ve bu kripto para birimlerinin madenciliğinin iklim üzerindeki etkilerinin bir para başına zararlarını hesaplıyoruz. 2018’de yaratılan her 1 'lık Bitcoin değerinin ABD’de 0,49 , Çin’de 0,37 karşılığı sağlık ve iklim zararına sebep olduğu ortaya çıkıyor.” Bu projeksiyonu 1 'lık Bitcoin değerinin oluşmasında 1 ’lık sağlık ve iklim  zararına kadar öngeren yazılar mevcut, bu da demektir ki mevcut yöntemlerle kriptoparanın değer artışına bağlı olarak oluşan talep artışını karşılamaya kalkarsak çok ciddi çevre ve sağlık sorunları, buna bağlı olarak da ekonomik sorunlar bizi bekliyor.
 
Kâr zarar hesabının doğru yapıldığı günlerde görüşmek üzere…
 
Sağlıkla kalın.
 
Etiketler: kripto para, sağlık, Berna Ilgın, makale,
Yorumlar
Haber Yazılımı